وقتی دلدار زمینی به آسمان می رود | جلال الدین کزازی|

نویسنده وجدان زمانه خویش است| چنگیز آیتماتف |
اسفند ۲۶, ۱۳۹۸
بوی باران بوی سبزه | فریدون مشیری
فروردین ۱, ۱۳۹۹

اگــر بخواهــم بــه پرســش شــما کــه پاســخی دراز دامــان را میســزد، پاســخی بســیار کوتــاه بدهــم و از نگاهــی، آنچــه  میتوانــم گفــت آن اســت کــه رونــد دلبســتگی کــه در بزمنامه هــا و غزل هــای فارســی همــواره بازتابــی گســترده یافتـه اسـت از کهن تریـن زمان هـا تـا کنـون بدین گونـه می توانــد بــود: دلبســتگی در نخســتین برنامه هــای پارســی یکســره زمینــی و اینســری و گیتیــک (دنیــوی) اســت. دو دلـداده کـه دل بـه یکدیگـر باختـه انـد، همـواره در پـی آن انـد کـه کـه ایـن دلباختگـی بـه کامـکاری و پیونـد بیانجامـد یکــی ازکهن تریــن بزمنامه هــای پارســی کــه بــر گرفتــه از در پیوســت ها بــه زبــان پهلــوی اشــکانی بــوده اســت ویــس و رامیـن اسـت. اگـرایـن بزمنامـه پـر آوازه کـه فخرالدیـن اســعد گرگانــی آن را ســروده اســت. بــا پدیــده ای در دلبسـتگی روبـه رو هسـتیم کـه فرنگیـان آن رادلبسـتگی سـه گانــه می نامنــد. بــه ســخن دیگــر، دلــدار دو دلباختــه دارد کــه یکــی از ایــن دو، شــوی اوســت لعبــت شــاه و دلباختــه دیگـر رامیـن اسـت ایـن پدیـده بـه تنهایـی بـه روشـنی بـر مـا آشـکار مـی دارد کـه دلبسـتگی در بزمنامه هـای کهـن یکسـره زمینــی اســت امــا انــدک انــدک ایــن شــیوه در دلباختــن دگرگونــی می یابــد. دلــدار زمینــی بــه آســمان مــی رود. آنچـه گیتیـک بـوده اسـت، مینـوی می شـود. در سـروده هایی کــه می توانیــم آنهــا را میانیــن بنامیــم و بیشــتر در غزلهــای بزمـی و رامشـی فارسـی بازتاختـه اسـت،دلـدار هنـوز در میـان زمیـن و آسـمان در وا (معلـق) میمانـد. بـه گونـه ای کـه گاه شــما نمیتوانیــد بــه درســتی دریافــت کــه دلــدار غــزل آیــا زمیــن اســت یــا دلــدار بریــن آســمانی کــه خداونــد اســت. هرچــه پیشــتر می آییــم بــه روزگاران سپســین بــاز میرســیم. دلــدار بیشــتر نمادیــن و آســمانی و مینــوی می شــود. امــا در روزگاران نــو بازگشــتی بــه آن شــیوه کهــن دلباختگــی را می بینیــم بــاردیگــر دلــدار یــا یــار از آســمان از مینــو بــه زمیــن و گیتــی بــاز می گــردد. ایــن گونــه از دلباختگــی بــه یــاری زمینــی در ســروده های بزمــی و عاشــقانه روزگار مــا فــراوان نمــود یافتــه است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *